RUDYARD KIPLING
AN...
Αν να κρατάς καλά μπορείς
το λογικό σου, όταν τριγύρω σου όλοι
τάχουν χαμένα και σ' εσέ
της ταραχής των ρίχνουν την αιτία,
Αν να εμπιστεύεσαι μπορείς
τον ίδιο τον εαυτό σου, όταν ο κόσμος
δεν σε πιστεύει κι αν μπορείς
να του σχωρνάς αυτή τη δυσπιστία
Να περιμένεις αν μπορείς
δίχως να χάνεις την υπομονή σου.
Κι αν άλλοι σε συκοφαντούν,
να μην καταδεχθείς ποτέ το ψέμα,
κι αν σε μισούν, εσύ ποτέ
σε μίσος ταπεινό να μην ξεπέσεις,
μα να μην κάνεις τον καλό
ή τον πολύ σοφό στα λόγια.
Αν να ονειρεύεσαι μπορείς,
και να μην είσαι δούλος των ονείρων
αν να στοχάζεσαι μπορείς
δίχως να γίνει ο στοχασμός σκοπός σου,
αν ν΄αντικρύζεις σου βαστά
το θρίαμβο και τη συμφορά παρόμοια
κι όμοια να φέρνεσαι σ΄αυτούς
τους δυό τυραννικούς απατεώνες,
αν σου βαστά η ψυχή ν΄ακούς
όποιαν αλήθεια εσύ είχες ειπωμένη,
παραλλαγμένη απ΄τους κακούς,
για νάναι για τους άμυαλους παγίδα,
ή συντριμμένα να θωρείς
όσα σου έχουν ρουφήξει τη ζωή σου
και πάλι να ξαναρχινάς
να χτίζεις μ΄εργαλεία πούναι φθαρμένα.
Αν όσα απόχτησες μπορείς
σ΄ενα σωρό μαζί να τα μαζέψεις
και δίχως φόβο, μονομιάς
κορόνα ή γράμματα όλα να τα παίξεις
και να τα χάσεις και απ΄αρχής
ατράνταχτος να ξεκινήσεις πάλι
και να μη βγάλεις και μιλιά
ποτέ γι΄αυτό τον ξαφνικό χαμό σου.
Αν νεύρα και καρδιά μπορείς
και σπλάχνα και μυαλό και όλα να τα σφίξεις
να σε δουλέψουν ξαναρχής,
κι ας είναι από πολύ καιρό σωσμένα
και να κρατιέσαι πάντα ορθός,
όταν δε σούχει τίποτε απομείνει
παρά μονάχα η θέληση,
κράζοντας σ΄ολα αυτά "ΒΑΣΤΑΤΕ".
Αν με τα πλήθη να μιλάς
μπορείς και να κρατάς την αρετή σου,
με βασιλάδες να γυρνάς
δίχως απ΄τους μικρούς να ξεμακρύνεις.
Αν μήτε φίλοι, μήτ΄εχθροί
μπορούνε πιά ποτέ να σε πειράξουν,
όλο τον κόσμο αν αγαπάς,
μα και ποτέ πάρα πολύ κανένα.
Αν του θυμού σου τις στιγμές
που φαίνεται αδυσώπητη η ψυχή σου,
μπορείς ν΄αφήσεις να διαβούν
την πρώτη ξαναβρίσκοντας γαλήνη,
δική σου θάταν τότε η Γή,
μ΄όσα και μ΄ότι απάνω της κι αν έχει
και κάτι ακόμα πιό πολύ:
'Ανδρας αληθινός θάσαν παιδί μου.
(Μετάφραση Νίκου Καρβούνη)
ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ
Αν ημπορείς την παλαβή να κάνεις, όταν οι άλλοι
σου κάνουνε το γνωστικό κι όλοι σε λένε φταίχτη,
αν δεν πιστεύεις τίποτα κι άλλοι δε σε πιστεύουν,
αν σχωρνάς όλα τα δικά σου, τίποτα των άλλων,
κι αν το κακό που πας να κάνεις, δεν το αναβάλλεις,
κι αν όσα ψέματα σου λεν με πιότερα απανταίνεις,
κι αν να μισείς ευφραίνεσαι κι όσους δε σε μισούνε
κι αν πάντα τον πολύξερο και τον καλόνε κάνεις.
Αν περπατάς με την κοιλιά κι ονείρατα δεν κάνεις
κι αν να στοχάζεσαι μπορείς μονάχα το ιντερέσο,
το νικημένο αν παρατάς και πάντα διπλαρώνειςτο νικητή,
μα και τους δυό ξετσίπωτα προδίνεις,
αν ο τι γράφεις κι ο τι λες, το ξαναλέν κ' οι άλλοι
γι' αληθινό- να παγιδεύουν τον κουτό κοσμάκη,
αν λόγια κ' έργα σου καπνόν ο δυνατός αέρας
τα διαβολοσκορπά και συ ξαναμολάς καινούριον.
Αν όσα κέρδισες μπορείς να τα πληθαίνεις πάντα
και την πατρίδα σου κορώνα γράμματα να παίζεις,
κι αν να πλερ`νεις την πεντάρα που χρωστάς αρνιέσαι
και μόνο να πληρώνεσαι σωστό και δίκιο το ' χεις,
αν η καρδιά, τα νεύρα σου κι ο νους σου εν αμαρτίαις
γεράσανε κι όμως εσύ τα στύβεις ν' αποδίδουν,
αν στέκεις πάντα δίβουλος και πάντα σου σκυμμένος
κι αν όταν φωνάζουν οι άλλοι «εμπρός»! εσύ φωνάζεις «πίσω»!
Αν στην πλεμπάγια να μιλάει αρνιέται η αρετή σου
κι όταν ζυγώνεις δυνατούς, στα δυό λυγάς τη μέση
κι αν μήτε φίλους μήτε εχθρούς ποτέ σου λογαριάζεις
και κάνεις πως τους αγαπάς, αλλά ποτέ κανέναν,
αν δεν αφήνεις ευκαιρία κάπου να κακοβάνεις
και μόνο, αν κάνεις το κακό, η ψυχή σου γαληνεύει,
δικιά σου θά ναι τούτ' η Γης μ' όλα τα κάλλη πού χει
κ' έξοχος θά σαι Κύριος, αλλ' Άνθρωπος δε θά σαι.
ΤΑΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ
ΑΝ ΘΕΛΕΙΣ ΝΑ ΛΕΓΕΣΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ
1950
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν΄αγωνίζεσαι για την ειρήνη και
για το δίκαιο.
Θα βγείς στους δρόμους, θα φωνάξεις, τα χείλια σου θα
ματώσουν απ΄τις φωνές
το πρόσωπό σου θα ματώσει από τις σφαίρες - μα ούτε βήμα πίσω.
Κάθε κραυγή σου μια πετριά στα τζάμια των πολεμοκάπηλων
Κάθε χειρονομία σου σα να γκρεμίζει την αδικία.
Και πρόσεξε: μη ξεχαστείς ούτε στιγμή.
Έτσι λίγο να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια
αφήνεις χιλιάδες παιδιά να κομματιάζονται την ώρα που παίζουν
ανύποπτα στις πολιτείες
μια στιγμή αν κοιτάξεις το ηλιοβασίλεμα
αύριο οι άνθρωποι θα χάνουνται στη νύχτα του πολέμου
έτσι και σταματήσεις μια στιγμή να ονειρευτείς
εκατομμύρια ανθρώπινα όνειρα θα γίνουν στάχτη κάτω από τις οβίδες.
Δεν έχεις καιρό
δεν έχεις καιρό για τον εαυτό σου
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
μπορεί να χρειαστεί ν΄αφήσεις τη μάνα σου, την αγαπημένη
ή το παιδί σου.
Δε θα διστάσεις.
Θ΄απαρνηθείς τη λάμπα σου και το ψωμί σου
Θ΄απαρνηθείς τη βραδινή ξεκούραση στο σπιτικό κατώφλι
για τον τραχύ δρόμο που πάει στο αύριο.
Μπροστά σε τίποτα δε θα δειλιάσεις κι ούτε θα φοβηθείς.
Το ξέρω, είναι όμορφο ν΄ακούς μια φυσαρμόνικα το βράδυ,
να κοιτάς έν΄ άστρο, να ονειρεύεσαι
είναι όμορφο σκυμένος πάνω απ΄το κόκκινο στόμα της αγάπης σου
Να την ακούς να σου λέει τα όνειρα της για το μέλλον.
Μα εσύ πρέπει να τ΄αποχαιρετήσεις όλ΄αυτά και να ξεκινήσεις
γιατί εσύ είσαι υπεύθυνος για όλες τις φυσαρμόνικες του κόσμου,
για όλα τ΄άστρα, για όλες τις λάμπες και
για όλα τα όνειρα
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
μπορεί να χρειαστεί να σε κλείσουν φυλακή για είκοσι ή
και περισσότερα χρόνια
μα εσύ και μες στη φυλακή θα θυμάσαι πάντοτε την άνοιξη,
τη μάνα σου και τον κόσμο.
Εσύ και μες απ΄ το τετραγωνικό μέτρο του κελλιού σου
θα συνεχίσεις τον δρόμο σου πάνω στη γη.
Κι΄ όταν μες στην απέραντη σιωπή, τη νύχτα
θα χτυπάς τον τοίχο του κελλιού σου με το δάχτυλο
απ΄τ΄άλλο μέρος του τοίχου θα σου απαντάει η Ισπανία.
Εσύ, κι ας βλέπεις να περνάν τα χρόνια σου και ν΄ ασπρίζουντα μαλλιά σου
δε θα γερνάς.
Εσύ και μες στη φυλακή κάθε πρωί θα ξημερώνεσαι πιο νέος
Αφού όλο και νέοι αγώνες θ΄ αρχίζουνε στον κόσμο
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
θα πρέπει να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό.
Αποβραδίς στην απομόνωση θα γράψεις ένα μεγάλο τρυφερό
γράμμα στη μάνα σου
Θα γράψεις στον τοίχο την ημερομηνία,
τ΄αρχικά του ονόματος σου και μια λέξη : Ειρήνη
σα ναγραφες όλη την ιστορία της ζωής σου.
Να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό
να μπορείς να σταθείς μπροστά στα έξη ντουφέκια
σα να στεκόσουνα μπροστά σ΄ολάκαιρο το μέλλον.
Να μπορείς, απάνω απ΄την ομοβροντία που σε σκοτώνει
εσύ ν΄ακούς τα εκατομμύρια των απλών ανθρώπων που
τραγουδώντας πολεμάνε για την ειρήνη.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.
Κ.Π. Καβάφης
Όσο Μπορείς
Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις,
τούτο προσπάθησε τουλάχιστον
όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις
μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου,
μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες.
Μην την εξευτελίζεις πιαίνοντάς την,
γυρίζοντας συχνά κ΄εκθέτοντάς την,
στων σχέσεων και των συναναστροφών
την καθημερινήν ανοησία,
ως που να γίνει σα μιά ξένη φορτική.
(Για τη συμπλήρωση της ανάρτησης
και για την αντιγραφή των ποιημάτων)
Βαντ
| Στοκχόλμη |   |
Η σπουδή με την οποία ένας αρσενικός χιμπατζής σχεδίαζε επιθέσεις με πέτρες κατά των επισκεπτών σε ζωολογικό κήπο της Σουηδίας επιβεβαιώνει ότι οι στενότεροι συγγενείς του ανθρώπου καταστρώνουν σχέδια για το μέλλον.
H αντικοινωνική συμπεριφορά του Σαντίνο του χιμπατζή άφησε άναυδους τους τουρίστες στο ζωολογικό κήπο της πόλης Φούρουβικ, ενθουσίασε όμως τους ερευνητές επειδή μαρτυρά προσεκτικό σχεδιασμό.
«Οι παρατηρήσεις δείχνουν με πειστικό τρόπο ότι οι ανθρωποειδείς πίθηκοι σκέφτονται το μέλλον και μάλιστα με περίπλοκο τρόπο» δήλωσε ο Ματίας Όσβαθ του Πανεπιστημίου της Λουντ, επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Current Biology.«Υποδηλώνει ότι έχουν εξαιρετικά ανεπτυγμένη συνείδηση, η οποία περιλαμβάνει νοητικές προσομοιώσεις μελλοντικών γεγονότων» συνέχισε.
Ο Σαντίνο, 31 ετών και κυρίαρχο αρσενικό της ομάδας του, δημιουργούσε ένα οπλοστάσιο από πέτρες και τσιμεντένια τούβλα κάθε πρωί πριν ανοίξει ο ζωολογικός κήπος. Στη συνέχεια περίμενε μέχρι το μεσημέρι για να αρχίσει τον πετροπόλεμο εναντίον των επισκεπτών σε μια έκρηξη οργής.
Το γεγονός ότι ο χιμπατζής ήταν απόλυτα ήρεμος όταν μάζευε τις πέτρες (έσπαγε ακόμα και τσιμεντότουβλα για να αποκτήσει πυρομαχικά) δείχνει ότι ο σχεδιασμός των κινήσεών του δεν βασιζόταν σε κάποια συναισθηματική παρόρμηση, τόνισε ο Όσβαθ.
«Πρόκειται για μια σημαντική παρατήρηση» συμφώνησε ο Τζόσεφ Κολ του Ινστιτούτου Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Max Planck στη Λειψία της Γερμανίας, ο οποίος είχε πραγματοποιήσει μια ανάλογη μελέτη το 2006. Τα πειράματά του έδειξαν ότι οι ουραγκοτάγκοι και οι πυγμαίοι χιμπατζήδες (μπονόμπο) θυμούνταν να πάρουν μαζί τους τα κατάλληλα εργαλεία που θα χρειάζονταν αργότερα για να καταφέρουν να αποσπάσουν μια μερίδα σταφύλια.
Ο Δρ Κολ τόνισε πάντως ότι οι χιμπατζήδες διαφέρουν πολύ μεταξύ τους και ίσως δεν έχουν όλοι τις εντυπωσιακές ικανότητες του Σαντίνο.
Ο επιθετικός χιμπατζής επιδιδόταν σε επιθέσεις για περίπου μια δεκαετία, χωρίς να βάζει ποτέ στο στόχαστρο άλλους χιμπατζήδες της ομάδας του. Ευτυχώς δεν ήξερε καλό σημάδι και σχεδόν ποτέ δεν πετύχαινε τους τουρίστες.
Οι υπεύθυνοι του ζωολογικού κήπου προσπάθησαν να εμποδίσουν τις επιθέσεις, χωρίς όμως να τα καταφέρουν. Τελικά αποφάσισαν να περιορίσουν την επιθετικότητά του Σαντίνο ευνουχίζοντάς τον πέρυσι το φθινόπωρο.
Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από Associated Press
Για την αναδημοσίευση
